Φλώρινα - Πισοδέρι - Ανταρτικό - Κώτας - Πρέσπες (Μικρολίμνη - Άγιος Γερμανός - Άγιος Αχίλλειος - Ψαράδες)

Σε απόσταση 22 χλμ. από την πόλη της Φλώρινας, στην περιοχή της Βίγλας, βρίσκεται το χωριό Πισοδέρι, κτισμένο σε υψόμετρο 1450 μ., περιβάλλεται από δάσος οξιάς και έχει άμεση σχέση με το κοντινό χιονοδρομικό κέντρο. Το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας, η μεταβυζαντινή εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, όπου το 1904 είχε ταφεί το κεφάλι του μακεδονομάχου Παύλου Μελά, για να μη πέσει στα χέρια των Τούρκων, και η Μοδέστειος Σχολή (1903) που αναστηλώθηκε και λειτουργεί ως ξενώνας αποτελούν σταθμούς στο πέρασμα από την περιοχή.

Στη συνέχεια της διαδρομής βρίσκεται το Ανταρτικό, που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς τα σπίτια του είναι στο σύνολό τους πλινθόκτιστα. Παλαιότερα αποτελούσε σημαντικό σταθμό ανάπαυσης για τους οδοιπόρους και λειτουργούσε ως εμπορικό κέντρο της περιοχής. Ο νερόμυλος του χωριού αναστηλώθηκε και στεγάζει ταβέρνα και μόνιμη έκθεση παλαιών φωτογραφιών.

Προσπερνώντας τη διασταύρωση προς τις Πρέσπες φθάνουμε στο χωριό Κώτα (Ρούλια). Το σημερινό του όνομα οφείλει στον πρωτεργάτη του μακεδονικού αγώνα, οπλαρχηγό Κώτα, που καταγόταν από το χωριό. Στην είσοδο του οικισμού στήθηκε μαρμάρινη προτομή του, ενώ το πέτρινο διώροφο σπίτι του έχει αναστηλωθεί και στεγάζει το ομώνυμο μουσείο.

Επιστρέφοντας στη διασταύρωση προς τις Πρέσπες η διαδρομή γίνεται απολαυστική στο πλούσιο φυσικό περιβάλλον. Στις όχθες της Μικρής Πρέσπας βρίσκεται ο παραλίμνιος γραφικός οικισμός της Μικρολίμνης, με θέα προς το Βιδρονήσι, όπου βρίσκεται η μεγαλύτερη αποικία κορμοράνων.

Πριν από το χωριό αξίζει μια στάση στη μεταβυζαντινή εκκλησία της Αγίας Παρασκευής με το όμορφο φυσικό περιβάλλον. Κεφαλοχώρι των Πρεσπών είναι ο Άγιος Γερμανός, οικισμός με ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Πέτρινα σπίτια, διώροφα, πλατυμέτωπα, με χαγιάτι στην πρόσοψη. Μερικά από αυτά έχουν επισκευαστεί και λειτουργούν ως ξενώνες. Στον οικισμό σώζονται ο βυζαντινός ναός του Αγίου Γερμανού, που ανήκει στον τύπο του σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού με τρούλο, ιδρύθηκε τον 11ο αι. και κοσμείται με τοιχογραφίες του 1743, έργο των φημισμένων ζωγράφων Κωνσταντίνου και Αθανασίου από την Κορυτσά, η ομώνυμη εκκλησία του 1882 σε επαφή με το βυζαντινό μνημείο και η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου (17ος αι.).

Στο χωριό βρίσκεται η Εταιρεία Προστασίας των Πρεσπών με σκοπό την προστασία και διατήρηση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς υποστηρίζοντας την αρμονική σχέση ανθρώπου και φύσης της περιοχής. Εδώ, επίσης, λειτουργεί το Κέντρο Πληροφόρησης για το φυσικό περιβάλλον, τα πουλιά της περιοχής, τις ανθρώπινες δραστηριότητες και οργανωμένες ξεναγήσεις με ειδικευμένους ξεναγούς.

Μοναδική εμπειρία είναι η επίσκεψη στο νησί του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα, η οποία άλλοτε ήταν δυνατή μόνο με τις ειδικές βάρκες (πλάβες), ενώ σήμερα η πλωτή γέφυρα επιτρέπει στους επισκέπτες να φθάσουν πεζοί. Στο νησί λειτουργεί ξενώνας και ταβέρνες. Ο επισκέπτης μπορεί να επισκεφθεί πεζός τα ερείπια των Αγίων Αποστόλων, το ναό του Αγίου Γεωργίου (15ος αι.), το μοναστήρι της Παναγιάς της Πορφύρας που χρονολογείται από τον 16ο αι. με εξαιρετικές τοιχογραφίες της εποχής και την περίφημη βασιλική του Αγίου Αχιλλείου του 9ου αι. Εδώ, με φόντο το υπέροχο αυτό βυζαντινό μνημείο, κάθε καλοκαίρι (συνήθως στα τέλη Αυγούστου) τελείται η κορυφαία από μια σειρά εκδηλώσεων που φέρουν την ονομασία «Πρέσπεια».

Οι Ψαράδες, παραλίμνιος οικισμός στη Μεγάλη Πρέσπα, διατηρούν τον πολεοδομικό ιστό και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της αρχιτεκτονικής των σπιτιών τους. Από εκεί με βάρκα ο επισκέπτης φθάνει στα βυζαντινά ασκηταριά της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα (13ου αι.), της Ανάληψης του Χριστού (15ου αι.) και της Παναγίας Ελεούσας με τοιχογραφίες του 1410. Στη διαδρομή μπορεί, επίσης, να δει βυζαντινές βραχογραφίες στις κάθετες όψεις των βράχων.

Οι Πρέσπες είναι υγροβιότοπος διεθνούς σημασίας, προστατευόμενος από τη Συνθήκη Ramsar, με μεγάλη ποικιλία βιοτόπων, χλωρίδας και πανίδας, ενδημικά είδη φυτών και ζώων, πληθυσμούς σπάνιων υδρόβιων πουλιών, όπως οι αργυροπελεκάνοι, οι κορμοράνοι και οι ερωδιοί. Η περιοχή των Πρεσπών είναι, επίσης, γνωστή για την παραγωγή φασολιών, που είναι ιδιαίτερα νόστιμα λόγω των κλιματολογικών συνθηκών.