Λιμνοχώρι - Αετός – Νυμφαίο - Αγραπιδιές- Σκλήθρο – Ασπρόγεια - Λέχοβο – Βαρικό

Το Λιμνοχώρι (323 κάτοικοι)  βρίσκεται στις όχθες της γαλήνιας λίμνης  Ζάζαρης, όπου προσφέρονται οργανωμένες εναλλακτικές δραστηριότητες κανώ, ιππασίας, ποδηλάτου βουνού και περιηγητικές διαδρομές . Από το σημείο αυτό υπάρχουν δύο επιλογές διαδρομών.

Η πρώτη οδηγεί, μέσω χωματόδρομου, στην λίμνη Χειμαδίτιδα, σημαντικό υγροβιότοπο, όπου φωλιάζει ο μεγαλύτερος πληθυσμός βαλτόπαπιας στην Ελλάδα και καταλήγει στο Βαρικό.(698 κάτοικοι). Στην κοινότητα Βαρικού βρίσκονται τα γνωστά εργαστήρια παραδοσιακής καλαθοπλεκτικής.

Η δεύτερη εναλλακτική διαδρομή, έχει πρώτη στάση τα ιαματικά λουτρά στην «Μπάνια», στο δρόμο προς Αετό. Στον Αετό (857 κάτοικοι) λειτουργεί, από τον Αρκτούρο, το Κέντρο Ενημέρωσης για την Αρκούδα, όπου παρέχονται οι σχετικές πληροφορίες για τη ζωή και τα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου απειλούμενου είδους. Η γνωριμία με την αρκούδα θα ολοκληρωθεί στο Καταφύγιο της Αρκούδας, που διατηρεί από το 1995 ο Αρκτούρος στο Νυμφαίο (413 κάτοικοι) και σε υψόμετρο 1350 μέτρων.

Η Κοινότητα του Νυμφαίου έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός, ιστορικός τόπος και ανήκει στο Εθνικό Δίκτυο Παράδοσης Πολιτισμού και Κοινοτικού Βίου «…των Ελλήνων οι Κοινότητες…».

Η εικόνα του Νυμφαίου είναι επιβλητική, με όλα τα κτίρια κατασκευασμένα από εμφανή πέτρα και ιδιόμορφες στέγες από λαμαρίνα που συνθέτουν ένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό σύνολο. Περπατώντας στα χαρακτηριστικά λιθόστρωτα καλντερίμια, ο επισκέπτης θα γνωρίσει τα αρχοντικά σπίτια των ευκατάστατων εμπόρων του Νυμφαίου, που για αιώνες διακίνησαν εμπορεύματα, με βασικά τα προϊόντα αργυροχοϊας, σε αγορές από το Κάιρο μέχρι την Κεντρική και Δυτική Ευρώπη. Έξοχα δείγματα της τέχνης της αργυροχρυσοχοϊας, εκκλησιαστικά κειμήλια, χρηστικά αντικείμενα από το παρελθόν και γενικότερα στοιχεία για την ιστορία της κοινότητας παρουσιάζονται στο Μουσείο «Το σπίτι των Χρυσικών». Η ιστορική διαδρομή του τόπου είναι αισθητή και από τα υπάρχοντα κτίρια όπως η Νίκειος Σχολή, συνεδριακό κέντρο πλέον του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Οι λάτρεις της φύσης και της περιπέτειας, στο Νυμφαίο έχουν πολλές επιλογές:

• ιππασία με άλογα που διατίθενται από τον ιππικό όμιλο,
• ποδήλατο βουνού
• ορειβασία, στο διεθνές ορειβατικό μονοπάτι Ε4 ή σε μικρότερες διαδρομές
• ειδικές δασικές διαδρομές με όχημα 4Χ4, που οδηγούν μέσα από εκπληκτική βλάστηση στην Περικοπή, στη Δροσοπηγή, στην Υδρούσα, στο Φλάμπουρο ή στο Ξινό Νερό

 
Πριν την αναχώρηση από το Νυμφαίο, μπορεί κανείς να αγοράσει θαυμάσια γλυκά και αναμνηστικά από το Συνεταιρισμό Γυναικών «η Νύμφη». Φεύγοντας μια στάση στην άκρη της κοινότητας, για την απόλαυση της πανοραμικής και απέραντης θέας, που φτάνει μέχρι τον Όλυμπο. Γαλήνια απλώνεται η πεδιάδα, οι δύο λίμνες και οι οικισμοί. Εξάλλου η τοποθεσία του Νυμφαίου προσφέρεται και για αιωροπτερισμό.

Η διαδρομή συνεχίζεται από τον Αετό δεξιά προς Καστοριά. Το αμέσως επόμενο χωριό είναι οι γραφικές Αγραπιδιές (250 κάτοικοι), όπου λειτουργεί το Κέντρο Ενημέρωσης για το Λύκο και και το ειδικά περιφραγμένο «Καταφύγιο του Λύκου». Το καταφύγιο φιλοξενεί για το υπόλοιπο της ζωής τους λύκους, που έχουν κατασχεθεί από ιδιώτες σε συνεργασία με το Υπουργείο Γεωργίας.

Τέσσερα χιλιόμετρα παρακάτω, βρίσκεται το Σκλήθρο (609 κάτοικοι), που διατηρεί μέχρι τις μέρες μας αρκετά δείγματα λαϊκής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής με απλούς όγκους και απλά μορφολογικά στοιχεία καθώς και δείγματα του λαϊκού εκλεκτικισμού που ακολούθησε χρονικά. Τα κτίσματα αυτά συγκεντρώνονται γύρω από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική που παρουσιάζει μεγάλη ομοιότητα και είναι σύγχρονη (1867) με τον Άγιο Νικόλαο του Νυμφαίου.

Στον πηγαιμό για το Λέχοβο, με μια παρέκκλιση ενός χιλιομέτρου, μπορεί κανείς να επισκεφθεί και τα Ασπρόγεια (375 κάτοικοι),χωριό χτισμένο σαν αετοφωλιά σε μικρό ύψωμα.

Ξακουστό, από παλιά μαστοροχώρι, το Λέχοβο συνδυάζει υψόμετρο, φύση και ιστορία. Έδρα του Εθνικού Σωματείου Οικοδόμων και Λοιπών Επαγγελματιών Λεχόβου «Ο Άγιος Παντελεήμων», που είναι ένα από τα δέκα πρώτα συνδικαλιστικά σωματεία του κλάδου στην Ελλάδα -ιδρύθηκε το 1914-. Μέλος του Δικτύου Μαρτυρικών πόλεων και χωριών (κάηκε ολοσχερώς 25.07.1943) και έτσι σήμερα διατηρεί ελάχιστα δείγματα του πολύτιμου αρχιτεκτονικού του πλούτου. Ανηφορίζοντας τα λιθόστρωτα σοκάκια του χωριού  ο επισκέπτης φθάνει στην πλατεία, όπου θα ξαποστάσει κάτω από τον αιωνόβιο πλάτανο. Θα θαυμάσει το παραδοσιακό αρχιτεκτονικό σύνολο της Αστικής Σχολής Λεχόβου, αξιόλογο δείγμα της τέχνης των μαστόρων/πετράδων του χωριού. Αποτελείται από την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου (1912), τρίκλιτη βασιλική, το πυργοειδές κωδωνοστάσιο, την παραδοσιακή κρήνη σε στοά προς την πλατεία και το κτίριο της Σχολής (1900), όπου σήμερα στεγάζεται το Λαογραφικό Μουσείο στο οποίο φιλοξενούνται σπάνια εκκλησιαστικά κειμήλια.

Μετά το Λέχοβο, η διαδρομή οδηγεί στο τελευταίο χωριό, το Βαρικό, το νοτιότερο άκρο του Νομού. Το Βαρικό είναι γνωστό για τα φημισμένα παραδοσιακά εργαστήρια καλαθοπλεκτικής, τα οποία χρησιμοποιούν την ιτεόβεργα, που αφθονεί στην περιοχή.