Δρόμος του Βαρνούντα

Πρώτη – Κλαδοράχη - Ακρίτας- Εθνικό - Κρατερό- Αγία Παρασκευή – Νίκη

Μια διαδρομή, διαφορετική και πιο σύντομη από τις προηγούμενες, είναι με βόρεια κατεύθυνση, στους ανατολικούς πρόποδες του Βαρνούντα, προς τα σύνορα.

Η Κοινότητα της Πρώτης είναι το πρώτο χωριό, σε απόσταση πέντε χιλιομέτρων από τη Φλώρινα και μένουν μόνιμα εκεί μόνον εκατόν τρεις κάτοικοι. Ψηλά, τέσσερα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του οικισμού, βρίσκεται το καθολικό της παλιάς Μονής του Αγίου Μάρκου (1864), αγαπημένος τόπος των ορειβατών, και γύρω του πρόσφατα έχει οικοδομηθεί η νέα γυναικεία Μονή την οποία μπορεί κανείς να επισκεφθεί.

Επιστροφή στον κύριο οδικό άξονα και επόμενη επίσκεψη στην Κλαδοράχη (εβδομήντα έξι κάτοικοι). Η εικόνα που αντικρίζει ο περιηγητής αρκεί, για να τον κατατοπίσει χωρίς λόγια. Είναι μια κάποτε ζωντανή κοινότητα, αρκετά εγκαταλειμμένη σήμερα από τους ανθρώπους της αφού σε προηγούμενες δεκαετίες μετανάστευσαν.

Συνέχεια της πορείας, με τον κατάφυτο όγκο του Βαρνούντα στα αριστερά και δεξιά τον απλωμένο κάμπο της Φλώρινας, φυσική προέκταση της κοιλάδας της Πελαγονίας, που αναφέρεται τόσο συχνά στις περιηγήσεις Γάλλων σε περασμένους αιώνες. Άλλωστε, ο δρόμος αυτός είναι η παλιά οδός σύνδεσης Φλώρινας – Μοναστηρίου (Bitola).

Από την επόμενη διασταύρωση στροφή αριστερά προς Άνω Κλεινές (διακόσιοι είκοσι δύο κάτοικοι), τις διασχίζουμε παράλληλα με τον Γεροπόταμο και συνεχίζουμε προς τον ορεινό Ακρίτα. Στα μισά της διαδρομής βρίσκεται η επισκέψιμη ιχθυοκαλλιεργητική μονάδα, η μοναδική του Νομού. Μια στάση για όσους έχουν μαζί τους παιδιά, είναι ευχάριστη και κατατοπιστική.

Άφιξη στον Ακρίτα (εκατόν τριάντα τέσσερις κάτοικοι) και είναι σαν να φτάνει κανείς σε άλλον χρόνο σε άλλον τόπο. Εντυπωσιακή η αντίθεση της σημερινής εγκατάλειψης, με τον πλούτο που αποπνέουν τα αξιόλογα δείγματα αρχιτεκτονικής που σώζονται στον οικισμό, προϊόν της αίγλης του Ακρίτα κατά την περίοδο του μεσοπολέμου. Ο Ακρίτας, όπως βέβαια και τόσα άλλα χωριά του Νομού είχε μετανάστες από το 1890 στις Η.Π.Α..

Επιστροφή και πάλι στον κύριο οδικό άξονα για μια στάση στο Παρόρι (τριάντα οχτώ κάτοικοι), το Εθνικό (εβδομήντα ένας κάτοικοι) και το Κρατερό (εκατόν πενήντα ένας κάτοικοι). Τόποι κάποτε ζωντανοί, σήμερα πληθυσμιακά  ολιγάριθμοι, αλλά ανέπαφοι από κακές οικοδομικές παρεμβάσεις. Ανάπαυση στην όμορφη πλατεία του Κρατερού, όπου δροσίζεται ο περιηγητής με νερό από τη βρύση που τροφοδοτεί στη συνέχεια το  νερόμυλο. Οι δύο παραδοσιακοί νερόμυλοι λειτουργούν ακόμη και σήμερα και είναι επισκέψιμοι.

Επόμενος προορισμός η Αγία Παρασκευή (διακόσιοι εννιά κάτοικοι)και μέσω αυτής η Νίκη (τετρακόσιοι ογδόντα εννιά κάτοικοι), τελευταίο χωριό πριν τα σύνορα της Ελλάδας με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Στα σύνορα, όπου το Τελωνείο Νίκης, υπάρχει και στρατιωτικό φυλάκιο, με τον Έλληνα εύζωνο που φυλάγει στη νεκρή ζώνη.
Από το σημείο αυτό, όσοι έχουν διαβατήριο και διάθεση μπορούν να κάνουν μια ολιγόωρη εκδρομή στο εξωτερικό, στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, στο γειτονικό Μοναστήρι και στην αρχαία Ηράκλεια.

Επιστροφή στη Φλώρινα από τον δρόμο της Άνω Καλλινίκης. Στην επιστροφή λίγο πριν την είσοδο στην πόλη, στα αριστερά βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και στα δεξιά το Δημοτικό Αθλητικό Κέντρο Φλώρινας.